Aceb bu saç mıdur yâ müşg ü anber Aceb bu leb midür yâ şehd ü şekker Bu şehlâ göz midür yâ nergis-i mest…
Divan şairi ve hekim. 14. yüzyıl'da Anadolu’da yetişmiş en büyük divan şairi kabul edilir. Kaleme aldığı Türkçe eserlerle Osmanlı dönemi Türkçesi’nin yazı, edebiyat ve bilim dilinin ilk örneklerini vermiş ve dolayısıyla Türk dili'nin gelişmesinde ve kullanılmasında büyük katkı sağlamıştır. En ünlü eseri İskendernâme’dir. Asıl adı Tâceddîn İbrâhîm bin Hızîr’dır; şiirlerinde Ahmedî mahlasını kullanmıştır. Doğum yeri ve tarihi kesin olarak bilinmemektedir. 1334 yılında doğduğu tahmin edilir. Doğum yeri kimi kaynaklara göre Sivas, kimi kaynaklara göre Germiyan’ın başkenti Kütahya, kimilerine göre Uşak’ın Sivaslı köyüdür. Bazı kaynaklarda ise Ahmedî'nin Amasyalı olması gerektiğini belirtilir. Timurlenk ile Ahmedî arasında geçen ve yanlış olarak Nasreddin Hoca'ya isnat olunan meşhur "Futa" yani "Peştemal" hikayesinin Kütahya'daki Kemer Hamamı'nda cereyan ettiği Kütahya halkı tarafından tavatüren söylendiği için Ahmedî'nin de Kütahya'da vefat ettiği iddiasını da dikkate alarak kimi kaynaklarda Germiyanlı olduğu iddiasının daha kuvvetli olduğu öne sürülmüştür.” Ahmedî memleketindeki tahsilinden sonra Mısır’a giderek Şeyh Ekmeleddîn’in öğrencisi oldu; Aydınlı Hacı Paşa ve Molla Fenârî ile arkadaşlık etti. Anadolu’ya döndükten sonra tarihleri kesin olarak bilinmemekle birlikte Aydınoğulları, Germiyanoğulları ve Osmanoğulları’na bağlandı. Mısır’da tıp öğrenimi görmüş olan Ahmedî’nin saraylarda yalnız musahip sıfatıyla mı yoksa aynı zamanda saray hekimi olarak da mı bulunduğu konusunda kesin bir şey bilinmez. Ahmedî, Aydınoğlu Îsâ Bey’in oğlu Hamza için ders kitapları yazmış; Germiyanoğlu Süleyman Şah’a şiirler sunmuştur. Osmanlı padişahı Yıldırım Bayezid’in oğullarından Emir Süleyman’ın hizmetine girmiştir. Ahmedî "tabi'an şen, hoş sohbet, lâtifeci" bir şair olup 1413 yılında 80'li yaşlarda iken kimi kaynaklara Kütahya'da, kimi kaynaklara göre Amasya'da hayatını kaybetti.
Ahmedi Divanı (8 tevhid, 5 na'at, 2 tercî-i bend, 7 terkib-i bend, 2 muhammes, 75 kaside ve 772 gazelini içerir)
- Cemşîd ü Hurşid (Cemşîd ile Hurşîd arasındaki aşk hikâyesini konu alan mesnevi)
- İskendernâme (mesnevi)
- Tervîhu’l-ervâh (Tıp konusunda mesnevi)
- Bedâyi'u’s-siĥ r fî ś anâyi'i’ş-şi'r (Farsça Risale, edebî sanatların açıklamasını ve bu sanatlarla ilgili Arapça, Farsça ve Türkçe örnekleri içerir.)
- Mi’yârü’l-edeb (Kaside tarzında Farsça ders kitabı)
- Mîzânü’l-edeb (Kaside tarzında Farsça ders kitabı)
- Mirķ ā tü’l-edeb (Arapça-Farsça manzum bir lügat)
Ahmedi şiirleri
Âkıbet fikrinde yanar her ki ol âkıl ola Pes yig ol kim mey içün bu gussadan gâfil ola Akl âfetdür kişiye bâdedür defi anuñ…
Akl zülfi bendine dîvânedür Cân yüzinüñ şemine pervânedür Bu kamer devrinde fitne gözüñüñ…
Aksi cemâlüñüñ n’ireye irse al ider Cânlar alur ol ala gözüñ çünki âl ider Teb-lerze saldı güneşe tâbı cemâlünüñ…
Ala gözüñ ki âl-ile cânlar şikâr ider Bir fitnedür ki devr-i kamer âşikâr ider Aksi cemâlüñüñ ki irişmez aña hazân…
Ala gözüñ niçe kim âla başlar Ayahlara düşer yoluñda başlar Düşeli cânuma hicrânuñ odı…
Âlem ansuz nice ola kim âlemüñdür cânı ol Belki cânuñ dahı olmış cânı vü cânânı ol Akl u nefsüñ cevheri vü ins ü cinnüñ varlıgı…
Aña ki izzet-i uzletden ura başına tâc Serîr-i çarh ola taht u kamu cihân muhtâc Kanâati çü sanâat ide kişi nefse…
Anber saçuña bâœ-ı sabâ çün güzer kılur Her dem hevâ dimâgını pür-müşg-i ter kılur Nergis gözüñe öykünür-imiş senüñ meger…
Anber saçuñ girihlerine el uralı bâd Müşgi Hıtâ-y-ıla dahı itmedi kimse yâd Bülbül güli yañaguña beñzetdi subh-dem…
Andan berü ki düşmişem ol yardan ırah Yandum firâk odına dil-dârdan ırah Dirler ki sabr eyle firâkına sen anuñ…
Ankâ benem ki Kâf-ı kanâcatdayam mükîm Aklum hümâyin itmedi hâ-i hevâ le’îm Şehbâzı göñlümüñ bir araya heves ider…
Âsâr-ı rahmetine Hakuñ eylegil nazar Kim bu ölen yiri nice diriltdi sert-te-ser Mürg-i seher şemâme-i gülden ohır hadîs…
Âşıkam diyende gerek ışk odından derd ola Kişi kim göñlinde derdi yohdur ol nâ-merd ola Yardan dermân dilerseñ derdi iş it cânuña…
Âşık-ı pâk ü sâlik-i reh ola Derd zevkinden ol ki âgeh ola Ol ki yüzini hâk-i râh ide…
15 / 301 gösteriliyor