Aramak için en az iki harf yaz.
Feqiyê Teyran (asıl adı Muhammed b. Abdullah el-Müksî), 16. ve 17. yüzyıllarda yaşamış Kürt mutasavvıf şair ve halk edebiyatçısıdır. Van'ın Bahçesaray (Müküs) ilçesinde doğduğu kabul edilir. Doğum tarihi kesin olmamakla birlikte, kendi şiirlerindeki tarih ve yaş ifadelerinden hareketle 1561 civarında doğduğu düşünülür. Ölümünün ise 1641 civarında Hizan veya Bahçesaray'da gerçekleştiği kabul edilmektedir. İlk eğitimini Müküs çevresindeki medreselerde aldı; daha sonra Finik ve Cizre gibi dönemin önemli ilim merkezlerinde öğrenimini sürdürdü. Cizre'de Melayê Cizîrî ile tanıştığı ve ondan ders aldığı yönünde güçlü görüşler bulunmaktadır. İlmi seyahatleri nedeniyle “Feqîyê Gerok” (Gezgin Fakih) adıyla da anılmıştır. “Feqîyê Teyran” adı, kabaca “Kuşların Fakihi/Fakih-i Tayran” anlamına gelir. Şair, şiirlerinde Feqê Têra(n), Feqîyê Gerok, Meksî, Xoce ve Mîr Mihê gibi farklı mahlaslar da kullanmıştır. Şiirlerinde ilahi aşk, tasavvuf, tevhit, irfan, doğa, insan, aşk ve halk hikâyeleri başlıca temaları oluşturur. Özellikle kuş, su, gül, bülbül ve çeşitli hayvanları tasavvufi anlamlar taşıyan semboller olarak kullanması dikkat çekicidir. Sade ve halkın anlayabileceği Kürtçeyi tercih etmesi, onu klasik Kürt edebiyatının diğer bazı şairlerinden ayıran önemli özelliklerden biridir.
Dîwan / Dîwana Feqiyê Teyran: Şairin şiirlerinin toplandığı temel eseridir. İlahi aşk, tevhit, peygamber kıssaları, tasavvuf, ahlak ve doğa gibi konular işlenir. Ancak şiirlerini kendisinin düzenli bir divan halinde topladığı kesin değildir; farklı yazma nüshalardan hareketle sonradan derlenip yayımlanmıştır.
Şêxê Sen'an: Zahid Şeyh Sen'an'ın dünyevi aşkla karşılaşmasını ve bunun sonucunda yaşadığı manevi dönüşümü anlatan uzun tasavvufi manzumedir.
Zembîlfiroş: Saray hayatını terk ederek sepetçilik yapan Zembîlfiroş'un, kendisine âşık olan bir kadına karşı verdiği mücadeleyi anlatan, folklorik ve tasavvufi unsurlar taşıyan manzum hikâyedir. 65 bentten oluşur.
Bersîsê Abid: Dünyevi arzularla sınanan bir zahidin hikâyesi üzerinden nefs, aşk ve ilahi hakikat konularını işleyen tasavvufi bir manzumedir.
Beyta Dimdim / Dîmdîm: Safevî hükümdarı I. Şah Abbas dönemindeki Dimdim Kalesi kuşatması ve savunmasını konu alan destansı manzumedir. Eser 67 dörtlükten oluşur.
Qewlê Hespê Reş: “Siyah Atın Hikâyesi” olarak bilinen manzum eseridir.
Qiseya Bersiyayî: Bersiyay'ın hikâyesini anlatan manzum anlatıdır.
Sîseban: Dini ve destansı unsurlar taşıyan bir hikâyedir; ancak eserin Feqiyê Teyran'a ait olduğu konusunda kesinlik bulunmadığı belirtilmektedir.
Dilo Rabe, Feqî û Bılbıl, Feqî û Melê, Dilber, Fesla Bihara Cennetê gibi çok sayıda bağımsız şiiri de bulunmaktadır.
Axîna te nalîna min Erdû asîman pir şîn e Gulê ez canê te karvan Mame wek kalek hilhile…
Ey Dîlbera gerden zerî, Way nazika dêm qemerî, Qamet ji mûma fenerî, Wêran ezim, malim xirab.…
Ey Dîlbera gerden zerî, Way nazika dêm qemerî, Qamet ji mûma fenerî, Wêran ezim, malim xirab.…
Îro ji dest husna hebîb sergeste û heyran im ez Min eşq û muhbet bûn nesîb sewadê sergerdan imlez Eşqê gelek sewda kirin bê mal û bê mewda kirin…
Îro ji dest husna hebîb sergeste û heyran im ez Min eşq û muhbet bûn nesîb sewadê sergerdan im ez Eşqê gelek sewda kirin bê mal û bê mewda kirin…
Bizan ku min yar tu yî Dil jê birîndar tu yî Ez kuştim yekcar tu yî Bi dest û hem yar tu yî…
Sana daha iyi bir okuma deneyimi sunabilmek için sitemizde çerez kullanıyoruz. Kişisel verilerin KVKK ve GDPR kapsamında işlenir; hangi çerezlere izin verdiğini dilediğin zaman değiştirebilirsin.
