Beyitler
İ
0
Altın Yaprak
Girmezsen Gönül Şehre, Menziline gidemezsin,
Tebliğin koyma tehire, Dost/Düşmanı bilemezsin.
Sıfır olsa arka ve ön, secdelerde Kıbleye dön,
Sana versin imanın yön, nâr içinde ateşte sön.
Kalem odur Hakkı yaza, önem ver Dua/Niyaza,
Mızrâb-ı Hicrânda saza, âşıklarda ol ikaza.
Bülbül neden gonca arar, güller nasıl aşkla açar,
Kanaatte azda karar, Şeytan Hak’tan neden kaçar?
Tebliği yap, tohumlar ek, etrafına sevgiyi saç,
Şükür servet, kaşık yemek, Nefs-i Emmâren hep kaç.
Dünyayı verseler sana, “Şöhret Gömleği” altından,
Kir/Pas girer ise kana, inersin makam tahtından.
Hani Harun, nerde Karun, Firavunla, Nemrud hani?
Hizmet edemez dik burun, Dünya çukur, hem de fâni.
“Söz gümüşse, Sükût altın” , Edep/Erkân büyük rütbe,
Sor kendine neler kattın, dinledin mi hiç bir hutbe?
Şair/Şiir bir bütündür, Tevhit/Vahdettir mayası,
Edebiyat bir sütundur, çatlamaz mermer kayası.
“Kul”a kul olmak yakışır, kullara kul olma sakın,
Bâtılla/Hak hep çakışır, Edeple/Hâyanı takın.
“Dalkavukluk” ta bir sanat, ince yağdanlık elde,
Koltuk olursa saltanat, aeır vebâl, yükt belde.
“İzim”lerle Cereyanlar, insanı nere götürür,
Bin çeşitse hezeyanlar, ruhla fikirler öldürür.
Kapitalin esareti, zalim zulmünden de beter,
Cahillerin cesâreti, insanı imandan eder.
Açlıktan ölenlere bak, ‘Obezit’ dünyayı sardı,
Bir lokma için ışık yak, özde merhametin vardı.
“Aşk Hakkın ta kendisidir”, aşkı hakikatte ara,
Âşık, aşk Efendisidir, yüzü olmaz asla kara.
Âşık kilit, Aşk anahtar, Âşık olan kilit açar,
Sevdâ pazarında Muhtar, mezat olmaz ise kaçar.
İnsan Ruhla kaimdir, Ruh cesetten çıkarsa,
İman Ruha hakimdir, damardan kan akarsa.
Kemâli’de binler yazdı, eserleri açın sorun,
Nefsine bin çukur kazdı, Fatiha okurken durun.
KEMÂLİ
DİP NOT:
BEYİT
İki dizeden oluşan ve bir bütünlük gösteren bölümlere “beyit” denir. Divan şiirinin temel nazım birimidir. Aynı ölçüde ve anlamca birbiriyle ilgili yakın iki dizeden oluşur.
Şeyh Galip’e ait olan aşağıdaki gazel, 5 beyitten meydana gelmiştir.
Döktü omuzdan poşu saçağını
Açtı gönüller deli bayrağını
Ay yenisi gökte ne Ülker satar
Değmeyicek kestiği tırnağını
Gözceğizim boyamak ister benim
Al boyanıp kan ile dudağını
Saldı gönül illerine âfeti
Kurdu göz ırmağına otağını
Vermedi bir kimseye Gâlib geçit
Kanda çevirdiyse söz ırmağını
BEYİT
Şiirde sonları uyaklı, iki dizeden oluşan, kendi içinde bağımsız bir yapısı ve anlam bütünlüğü bulunan birimdir. Bir beytin her dizesi kendi içinde bir bütün olabildiği gibi, birinci dizedeki anlam ikinci dizede de sürebilir. Beyit uzun şiirlerde anlatım birimi olarak sık kullanılır. Güçlü ve özlü söyleyişlere uygun olduğu için bağımsız tek bir şiir olarak da yazılabilir. Ya da başka şiir biçimlerinin bir parçası olarak da ele alınabilir. Batı edebiyatında olduğu gibi Türk edebiyatında da yaygın olarak kullanılır. Özellikle divan edebiyatı beyit temeline dayalıdır.
Divan edebiyatında, bir beyitteki iki dize kendi içinde iki parçaya ayrılır. Birinci dizenin ilk parçasına sadr, son parçasına aruz ya da harb denir. İkinci dizenin ilk parçası ibtida, son parçası acz ya da darb'dir. Sadr ile aruz, ibtida ile acz arasında kalan bölüm haşv olarak isimlendirilir. Uyaklı bir beyite "beyt-i musarra", uyaksız olanlara "ferd" ya da "müfred" denir. Divanlarda müfred bölümleri müfredat adıyla ayrı bir bölümde toplanır. Uyaklı beyitlerin olduğu bölüme de "metali" denir. Örnek beyit:
Biz bülbül-i muhrik-dem-i şevka-yı firaakız
Âteş kesilür geçse saba gül-şenimizden.
Selimi (Padişah 2’nci Selim)
Hak sahibinin izniyle yayımlanıyor: İlhan Yardımcı
Bu şiiri puanla
Henüz puan verilmemiş