بخش ۲ - رودکی

رودکی - رحمه الله تعالی وی از ماوراء لنهر است و از مادر نابینا زاده است اما چنان ذکی و تیزفهم بوده است که در هشت سالگی قرآن را بتمام حفظ کرد و قرایت بیاموخت و شعر گفتن گرفت و به واسطه حسن صوت در مطربی افتاد و عود بیاموخت و در آن ماهر شد و نصر بن احمد سامانی او را تربیت کرد گویند که او را دویست غلام بود و چهار صد شتر در زیر رخت و بار او می رفت بعد از وی هیچ شاعری را این مکنت نبوده و اشعار وی والعهدة علی الراوی صد دفتر برآمده است و در شرح یمینی مذکور است که اشعار وی هزار هزار و سیصد بیت بوده است و از سخنان وی است در صفت شراب آن عقیقی میی که هر که بدید از عقیق گداخته نشناخت هردو یک جوهرند لیک به طبع این بیفسرد و آن دگر بگداخت نابسوده دو دست رنگین کرد ناچشیده به تارک اندر تاخت در نصیحت گوید زمانه پندی آزادوار داد مرا زمانه را چو نکو بنگری همه پند است ز روز نیک کسان گفت غم مخور زنهار بسا کسا که به روز تو آرزومند است و در بعضی تواریخ چنان مذکور است که نصر بن احمد از بخارا به مرو شاهجان نزول فرموده بود و مدت مکث وی آنجا متمادی شده ارکان دولت را خاطر بخارا و قصور و بساتین آن می کشید از رودکی چیز بسیاری تقبل کردند تا بیتی چند مشوق و مرغب وی به بخارا بگوید و در محلی مناسب بر آهنگ عود بر آن ترنم کند و در سحری که پادشاه صبوحی کرده بود این ابیات را بر آهنگ عود ساز کرد و بخواند باد جوی مولیان آید همی بوی یار مهربان آید همی ریگ آمو و درشتیهای او زیر پا چون پرنیان آید همی آب جیحون و شگرفیهای او خنگ ما را تا میان آید همی ای بخارا دیر زی و شاد باش شاه نزدت میهمان آید همی شاه ماه است و بخارا آسمان ماه سوی آسمان آید همی شاه سرو است و بخارا بوستان سرو سوی بوستان آید همی چنان در نفس وی تأثیر کرد که با شقه خاص و کفش سوار شد و یک منزل برفت و در بعضی تواریخ این حکایت را به سلطان سنجر و امیر معزی نسبت کرده اند والله تعالی اعلم