Meâl-i Celîli 3

«Kim müslümanların derdini kendine mâl etmezse onlardandeğildir.» Müslümanlık nerde! Bizden geçmiş insanlık bile... Âlem aldatmaksa maksad, aldanan yok, nâfile! Kaç hakîkî müslüman gördümse: Hep makberdedir; Müslümanlık, bilmem amma, gâlibâ göklerdedir! İstemem, dursun o pâyansız mefâhir bir yana... Gösterin ecdâda az çok benzeyen bir kan bana! İsterim sizlerde görmek ırkınızdan yâdigâr, Çok değil, ancak, necîb evlâda lâyık tek şiâr. Varsa şâyed, söyleyin, bir parçacık insâfınız: Böyle kansız mıydı -hâşâ- kahraman eslâfınız? Böyle düşmüş müydü herkes ayrılık sevdâsına? Benzeyip şîrâzesiz bir mushafın eczâsına, Hiç görülmüş müydü olsun kayd-ı vahdet târumâr? Böyle olmuş muydu millet can evinden rahnedâr? Böyle açlıktan boğazlar mıydı kardeş kardeşi? Böyle âdet miydi, bî-pervâ, yemek insan leşi? Irzımızdır çiğnenen, evlâdımızdır doğranan! Hey sıkılmaz ağlamazsan, bâri gülmekten utan! «His» denen devletliden olsaydı halkın behresi: Pâyitaht’ından bugün taşmazdı sarhoş na’rası! Kurt uzaklardan bakar, dalgın görürmüş merkebi, Saldırırmış ansızın yaydan boşanmış ok gibi. Lâkin aşk olsun ki aldırmaz da otlarmış eşek, Sanki tavşanmış gelen, yâhud kılıksız köstebek! Kâr sayarmış bir tutam ot fazla olsun yutmayı... Hasmı, derken, çullanırmış yutmadan son lokmayı! .. Bir hakîkattir bu, şaşmaz, bildiğin üslûba sok: Hâlimiz merkeble kurdun aynı, aslâ farkı yok. Burnumuzdan tuttu düşman, biz boğaz kaydındayız! Bir bakın: Hâlâ mı hâlâ ihtiras ardındayız! Saygısızlık elverir... Bir parça olsun arlanın: Vakti çoktan geldi, hem geçmektedir arlanmanın! Davranın haykırmadan nâkùs-i izmihlâliniz... Öyle bir buhrâna sapmıştır ki, zîrâ, hâliniz: Zevke dalmak şöyle dursun, vaktiniz yok mâteme! Davranın zîrâ gülünç olduk bütün bir âleme. Bekleşirken gökte yüz binlerce ervâh intikam; Yerde kalmış, na’şa benzer kavm için durmak haram! Kahraman ecdâdınızdan sizde bir kan yok mudur? Yoksa: İstikbâlinizden korkulur, pek korkulur! 13 Haziran 1329 (26 Haziran 1913)