بخش ۱۲ - وضع امیر مسعود با پدر در سفر ری

و بدان وقت که امیر محمود از گرگان قصد ری کرد و میان امیران و فرزندان او مسعود و محمد مواضعتی که نهادنی بود بنهاد امیر محمد را آن روز اسب بر درگاه اسب امیر خراسان خواستند و وی سوی نشابور بازگشت و امیران محمود و مسعود پدر و پسر دیگر روز سوی ری کشیدند چون کارها بر آن جانب قرار گرفت و امیر محمود عزیمت درست کرد بازگشتن را فرزند را خلعت داد و پیغام آمد نزدیک وی به زبان بوالحسن عقیلی که پسرم محمد را چنانکه شنودی بر درگاه ما اسب امیر خراسان خواستند و تو امروز خلیفت مایی و فرمان ما بدین ولایت بی اندازه میدانی چه اختیار کنی که اسب تو اسب شاهنشاه خواهند یا اسب امیر عراق امیر مسعود چون این پیغام پدر بشنود بر پای خاست و زمین بوسه داد و پس بنشست و گفت خداوند را بگوی که بنده به شکر این نعمتها چون تواند رسید که هر ساعتی نواختی تازه می یابد بخاطرناگذشته و بر خداوندان و پدران بیش از آن نباشد که بندگان فرزندان خویش را نامهای نیکو و بسزا ارزانی دارند بدان وقت که ایشان در جهان پیدا آیند و بر ایشان واجب و فریضه گردد که چون یال برکشند خدمتهای پسندیده نمایند تا بدان زیادت نام گیرند و خداوند بنده را نیکوتر نامی ارزانی داشت و آن مسعود است و بزرگ تر آن است که بر وزن نام خداوند است که همیشه باد و امروز که از خدمت و دیدار خداوند دور خواهدماند به فرمانی که هست واجب کند که برین نام که دارد بماند تا زیادتها کند اگر خدای -عز و جل- خواهد که مرا بدان نام خوانند به دولت خداوند بدان رسم این جواب به مشهد من داد که عبدالغفارم و شنودم پس از آن که چون این سخنان با امیر محمود بگفتند خجل شد و نیک از جای بشد و گفته بود که سخت نیکو میگوید و مرد بهتر نام گیرد و در آن وقت که از گرگان سوی ری میرفتند امیران پدر و پسر -رضي الله عنهما- چند تن از غلامان سرایی امیر محمود چون قای اغلن و ارسلان و حاجب چابک که پس از آن از امیر مسعود -رضي الله عنه- حاجبی یافتند و امیر بچه که سرغوغای غلامان سرای بود و چند تن از سرهنگان و سروثاقان در نهان تقرب کردندی و بندگی نمودندی و پیغامها فرستادندی و فراشی پیر بود که پیغامهای ایشان آوردی و بردی و اندک مایه چیزی ازین به گوش امیر محمود رسیده بود چه امیر محمد در نهان کسان داشتی که جست وجوی کارهای برادر کردی و همیشه صورت او زشت میگردانیدی نزدیک پدر یک روز به منزلی که آن را چاشت خواران گویند خواسته بود پدر که پسر را فروگیرد نماز دیگر چون امیر مسعود به خدمت درگاه آمد و ساعتی ببود و بازگشت بوالحسن کرجی بر اثر بیامد و گفت سلطان میگوید بازمگرد و به خیمه نوبتی درنگ کن که ما نشاط شراب داریم و میخواهیم که تو را پیش خویش شراب دهیم تا این نواخت بیابی امیر مسعود به خیمه نوبت بنشست و شاد شد بدین فتح و در ساعت فراش پیر بیامد و پیغام آن غلامان آورد که خداوند هشیار باشد چنان مینماید که پدر بر تو قصدی میدارد امیر مسعود نیک از جای بشد و در ساعت کس فرستاد به نزدیک مقدمان و غلامان خویش که هشیار باشید و اسبان زین کنید و سلاح با خویش دارید که روی چنین مینماید و ایشان جنبیدن گرفتند و این غلامان محمودی نیز در گفت وگوی آمدند و جنبش در همه لشکر افتاد و در وقت آن خبر به امیر محمود رسانیدند فروماند و دانست که آن کار پیش نرود و باشد که شری بپای شود که آن را دشوار در توان یافت نزدیک نماز شام بوالحسن عقیلی را نزدیک پسر فرستاد به پیغام که ما را امروز مراد میبود که شراب خوردیمی و تو را شراب دادیمی اما بیگاه است و ما مهمی بزرگ در پیش داریم راست نیامد به سعادت بازگرد که این حدیث با ری افتاد چون بسلامت آنجا رسیم این نواخت بیابی امیر مسعود زمین بوسه داد و بازگشت شادکام و در وقت پیر فراش بیامد و پیغام غلامان محمودی آورد که سخت نیکو گذشت و ما در دل کرده بودیم که اگر به امیر ببدی قصدی باشد شری بپای کنیم که بسیار غلام به ما پیوسته اند و چشم بر ما دارند امیر جوابی نیکو داد و بسیار بنواختشان و امیدهای فراوان داد و آن حدیث فرابرید و پس ازان امیر محمود چند بار شراب خورد چه در راه و چه به ری و پس شراب دادن این فرزند باز نشد تا امیر مسعود در خلوت با بندگان و معتمدان خویش گفت که پدر ما قصدی داشت اما ایزد -عز ذکره- نخواست و چون به ری رسیدند امیر محمود به دولاب فرود آمد بر راه طبرستان نزدیک شهر و امیر مسعود به علی آباد لشکرگاه ساخت بر راه قزوین و میان هر دو لشکر مسافت نیم فرسنگ بود و هوا سخت گرم ایستاد و مهتران و بزرگان سردابه ها فرمودند قیلوله را و امیر مسعود را سردابه یی ساختند سخت پاکیزه و فراخ و از چاشتگاه تا نماز دیگر آنجا بودی زمانی به خواب و دیگر به نشاط و شراب پوشیده خوردن و کار فرمودن یک گرمگاه این غلامان و مقدمان محمودی متنکر با بارانیهای کرباسین و دستارها در سر گرفته پیاده نزدیک امیر مسعود آمدند و پیروز وزیری خادم که ازین راز آگاه بود ایشان را بار خواست و بدان سردابه رفتند و رسم خدمت به جا آوردند امیر ایشان را بنواخت و لطف کرد و امیدهای فراوان داد گفتند زندگانی خداوند دراز باد رأی سلطان پدر در باب تو سخت بد است و میخواهد که تو را فروتواند گرفت اما می بترسد و میداند که همگان از او سیر شده اند و می اندیشد که بلایی بزرگ بپای شود اگر خداوند فرماید بندگان و غلامان جمله در هوای تو یکدلیم ویرا فرو گیریم که چون ما درشوریم بیرونیان با ما یار شوند و تو از غضاضت برهی و از رنج دل بیاسایی امیر گفت البته همداستان نباشم که ازین سخن بیندیشید تا به کردار چه رسد که امیر محمود پدر من است و من نتوانم دید که بادی تیز بر وی وزد و مالشهای وی مرا خوش است و وی پادشاهی است که اندر جهان همتا ندارد و اگر فالعیاذ بالله ازین گونه که شما میگویید حالی باشد تا قیامت آن عار از خاندان ما دور نشود او خود پیر شده است و ضعیف گشته و نالان می باشد و عمرش سرآمده و من زندگانی وی خواهم تا خدای -عز و جل- چه تقدیر کرده است و از شما بیش از آن نخواهم که چون او را قضای مرگ باشد که هیچ کس را ازان چاره نیست در بیعت من باشید و مرا که عبدالغفارم فرمود تا ایشان را سوگند دادم و بازگشتند