بخش ۲۷ - ذکر بقیهٔ احوال امیر محمد

ا ابوالفضل بیهقی
0 Altın Yaprak
ذکر بقیة أحوال امیر محمد -رضي الله عنه- بعد ما قبض علیه إلی أن حول من قلعة کوهتیز إلی قلعة مندیش بازنموده ام پیش ازین که حاجب بزرگ علی از تگیناباد سوی هرات رفت در باب امیر محمد چه احتیاط کرد بر حکم فرمان عالی سلطان مسعود که رسیده بود از گماشتن بگتگین حاجب و خیر و شر این بازداشته را در گردن وی کردن و اکنون چون فارغ شدم از رفتن لشکرها به هرات و فروگرفتن حاجب علی قریب و از کارهای دیگر پیش بردن و بدان رسیدم که سلطان مسعود حرکت کند از هرات سوی بلخ آن تاریخ بازماندم و بقیت احوال این بازداشته را پیش گرفتم تا آنچه رفت اندرین مدت که لشکر از تگیناباد به هرات رفت و وی را ازین قلعه کوهتیز به قلعه مندیش بردند بتمامی بازنموده آید و تاریخ تمام گردد و چون ازین فارغ شدم آنگاه به سر آن باز شوم که امیر مسعود از هرات حرکت کرد بر جانب بلخ إن شاء الله از استاد عبدالرحمن قوال شنودم که چون لشکر از تگیناباد سوی هرات رفتند من و ماننده من که خدمتگاران امیر محمد بودیم ماهی یی را مانستیم از آب بیفتاده و در خشکی مانده و غارت شده و بینوا گشته و دل نمیداد که از پای قلعه کوهتیز زاستر شویمی و امید میداشتیم که مگر سلطان مسعود او را بخواند سوی هرات و روشنایی پدیدار آید و هر روزی بر حکم عادت به خدمت رفتیمی من و یارانم مطربان و قوالان و ندیمان پیر و آنجا چیزی خوردیمی و نماز شام را بازگشتیمی و حاجب بگتگین زیادت احتیاط پیش گرفت ولکن کسی را از ما از وی بازنداشت و نیکوداشتها هر روز بزیادت بود چنانکه اگر بمثل شیر مرغ خواستی در وقت حاضر کردی و امیر محمد -رضي الله عنه- نیز لختی خرسندتر گشت و در شراب خوردن آمد و پیوسته میخورد یک روز بر آن خضراء بلندتر شراب میخوردیم و ما در پیش او نشسته بودیم و مطربان میزدند از دور گردی پیدا آمد امیر گفت -رضي الله عنه- آن چه شاید بود گفتند نتوانیم دانست وی معتمدی را گفت به زیر رو و بتاز و نگاه کن تا آن گرد چیست آن معتمد بشتاب برفت و پس بمدتی دراز بازآمد و چیزی در گوش امیر بگفت و امیر گفت الحمد لله و سخت تازه بایستاد و خرم گشت چنانکه ما جمله گمان بردیم که سخت بزرگ بشارتی است و روی پرسیدن نبود چون نماز شام خواست رسید ما بازگشتیم مرا تنها پیش خواند و سخت نزدیکم داشت چنانکه به همه روزگار چنان نزدیک نداشته بود و گفت بوبکر دبیر بسلامت رفت سوی گرمسیر تا از راه کرمان به عراق و مکه رود و دلم از جهت وی فارغ شد که به دست این بی حرمتان نیفتاد خاصه بوسهل زوزنی که به خون وی تشنه است و آن گرد وی بود و به جمازه میرفت به شادکامی تمام گفتم سپاس خدای را -عز و جل- که دل خداوند از وی فارغ گشت گفت مرادی دیگر هست اگر آن حاصل شود هر چه به من رسیده است بر دلم خوش شود بازگرد و این حدیث را پوشیده دار من بازگشتم و پس از آن بروزی چند مجمزی رسید از هرات نزدیک حاجب بگتگین نزدیک نماز شام و با امیر -رضي الله عنه- بگفتند و بونصر طبیب را که از جمله ندما بود نزدیک بگتگین فرستاد و پیغام داد که شنودم که از هرات مجمزی رسیده است خبر چیست بگتگین جواب داد که خیر است سلطان مثال داده است در باب دیگر چون روز ما آهنگ قلعه کردیم تا به خدمت رویم کسان حاجب بگتگین گفتند که امروز بازگردید که شغلی فریضه است به امیر فرمانی رسیده است بخیر و نیکویی تا آنرا تمام کرده آید آنگاه بر عادت میروید ما را سخت دل مشغول شد و بازگشتیم سخت اندیشمند و غمناک امیر محمد -رضي الله عنه- چون روزی دو بر آمد دلش به جایها شد کوتوال را گفته بود که از حاجب باید پرسید تا سبب چه بود که کسی نزدیک من نمی آید کوتوال کس فرستاد و پرسید حاجب کدخدای خویش را نزدیک وی فرستاد و پیغام داد که مجمزی رسیده است از هرات با نامه سلطان فرمانی داده است در باب امیر بخوبی و نیکویی و معتمدی از هرات نزدیک امیر می آید به چند پیغام فریضه باشد که امروز دررسد سبب این است که گفته شد تا دل مشغول داشته نیاید که جز خیر و خوبی نیست امیر گفت -رضي الله عنه سخت نیک آمد و لختی آرام گرفت نه چنانکه بایست و نماز پیشین آن معتمد دررسید و او را احمد طشت دار گفتندی از نزدیکان و خاصگان سلطان مسعود و در وقت حاجب بگتگین او را به قلعه فرستاد تا نماز شام بماند و باز به زیر آمد و پس از آن درست شد که پیغامهای نیکو بود از سلطان مسعود که ما را مقرر گشت آنچه رفته است و تدبیر هر کاری اینک بواجبی فرموده می آید امیر برادر را دل قوی باید داشت و هیچ بدگمانی به خویشتن راه نباید داد که این زمستان به بلخ خواهیم بود و بهارگه چون به غزنین آییم تدبیر آوردن او بر مدارکه ساخته آید باید که نسخت آنچه با کدخدایش به گوزگانان فرستاده است از خزانه بدین معتمد داده آید و نیز آنچه از خزانه برداشته اند به فرمان وی از زر نقد و جامه و جواهر و هر جایی بنهاده و با خویشتن دارد و در سرای حرم باشد بجمله به حاجب بگتگین سپرده شود تا به خزانه بازرسد و نسخت آنچه به حاجب دهند بدین معتمد سپارد تا بر آن واقف شده آید و امیر محمد -رضي الله عنه- نسختها بداد و آنچه با وی بود و نزد سرپوشیدگان حرم بود از خزانه به حاجب سپرد و دو روز در آن روزگار شد تا ازین فارغ شدند و هیچکس را درین دو روز نزدیک امیر محمد بنگذاشتند  و روز سیم حاجب برنشست و نزدیک تر قلعه رفت و پیل با مهد آنجا بردند و پیغام داد که فرمان چنان است که امیر را به قلعه مندیش برده آید تا آنجا نیکوداشته تر باشد و حاجب بیاید با لشکری که در پای قلعه مقیم است که حاجب را با آن مردم که با وی است به مهمی باید رفت امیر جلال الدوله محمد چون این بشنید بگریست و دانست که کار چیست اگر خواست و اگر نخواست او را تنها از قلعه فرود آوردند و غریو از خانگیان او برآمد امیر -رضي الله عنه- چون به زیر آمد آواز داد که حاجب را بگوی که فرمان چنان است که او را تنها برند حاجب گفت نه که همه قوم با وی خواهند رفت و فرزندان بجمله آماده اند که زشت بود با وی ایشان را بردن و من اینجا ام تا همگان را بخوبی و نیکویی بر اثر وی بیارند چنانکه نماز دیگر را بسلامت نزدیک وی رسیده باشند امیر را براندند و سواری سیصد و کوتوال قلعه کوهتیز با پیاده یی سیصد تمام سلاح با او و نشاندند حرمها را در عماریها و حاشیت را بر استران و خران و بسیار نامردمی رفت در معنی تفتیش و زشت گفتندی و جای آن بود که علی ای حال فرزند محمود بود و سلطان مسعود چون بشنید نیز سخت ملامت کرد بگتگین را ولیکن بازجستی نبود و آن استاد سخن لیثی شاعر سخت نیکو گفته است درین معنی و الابیات کاروانی همی از ری به سوی دسکره شد آب پیش آمد و مردم همه بر قنطره شد گله دزدان از دور بدیدند چو آن هر یکی زیشان گفتی که یکی قسوره شد آنچه دزدان را رای آمد بردند و شدند بد کسی نیز که با دزد همی یکسره شد رهروی بود در آن راه درم یافت بسی چون توانگر شد گویی سخنش نادره شد هرچه پرسیدند او را همه این بود جواب کاروانی زده شد کار گروهی سره شد

Bu şiire çeviri ekle ·

Bu şiiri puanla

Henüz puan verilmemiş

Yıldıza dokunarak 1–10 arası puan ver

Yorumlar

Yorum yapmak için giriş yapmalısın.

Giriş yap

Bu şiire henüz yorum yapılmamış. İlk sen ol.

Sana daha iyi bir okuma deneyimi sunabilmek için sitemizde çerez kullanıyoruz. Kişisel verilerin KVKK ve GDPR kapsamında işlenir; hangi çerezlere izin verdiğini dilediğin zaman değiştirebilirsin.