بخش ۱۵ - مناظره با مطرب

شبی داشتم مطربی هم نشین وزو بود بزمم چو خلد برین باو گفتم ای همدم دلپذیر نشاطی بر انگیز و سازی بگیر نزد دست بر ساز و لیکن روان ادا کرد کاری به دست زبان که با قوت نطق و تحریک دست به تخته همه ساز را دست بدست باو گفتم این فیض را رتبه چیست که در ذاتش آلایش غیر نیست چنین گفت کاین فیض روحانی است بدین نسبت غیر نادانی است مشو مایل غیر که اسرار دوست همیشه خود از خود شنیدن نکوست به نی راز مگشا که آن سست رای گشاده دهان است و هرزه درای به دف مصلحت نیست اظهار درد که خواهد به یک ضرب اقرار کرد مکن جنگ را محرم هیچ راز که می گوید آن را به هر گوش باز ز عود ار ترا هست رازی بپوش که خالی ست او را سر از عقل و هوش نهان کن ز تنبور راز درون که از پرده رازت نیفتد برون به قانون مکن راز دل را عیان که دارد به اظهار آن صد زبان ملاقات این فرقه ز آن شد حرام که غماز رازند در هر مقام همانا نه واقف از ما مضا که چون کرد عرض امانت قضا نشد مستعد امانت جماد قضا آن امانت به دست تو داد که مخفی ز نامحرمان داری اش به دست سپارنده بسپاری اش تو بر هر جمادی مکن آشکار بترس از خلاف قضا زینهار مشو غافل از نطق حکمت بیان که در جسم انسان جز او نیست جان چنین است ظاهر بر ارباب هوش که زنده است گویا و مرده خموش نمی ماند از هیچکس غیر نام سخن گوی تا زنده باشی مدام ولی آن سخن گوی که انجام کار نباشی ز تکرار آن شرمسار چنان کن که گفتار تو سر بسر دهد از نکات شریعت خبر مگو سر باطن بر هیچکس به ظاهر ز ظاهر سخن گوی و بس مغنی چو با ضرب نطق و اصول شوی مجلس آرای اهل قبول مخوان وصف حال کسان دگر بگو حرفی از حال من مختصر که هستم فضولی صفت مانده لال ز دستم نمی آید اظهار حال خوشا آنکه هر جا نشیند به من ز تقوی بگوید نه از می سخن از آن وصف باده نه کار من است که کیفیتش بر همه روشن است