بخش ۳۰ - باقی سخنان شنزبه

و اگر شیر را از من شنوانیده اند و باور داشته است موجب آزمایش دیگران بوده است و مصداق تهمت من خیانت ایشان است و اگر این هم نیست و کراهیت بی علت است پس هیچ دست آویز و پای جای نماند چه سخط چون از علتی زاید استرضا و معذرت آن را بردارد و هرچه به زرق و افترا ساخته شود اگر به نفاذ رسد دست تدارک ازان قاصر و وجه تلافی در آن تاریک باشد که باطل و زور هرگز کم نیاید و آن را اندازه و نهایت صورت نبندد و نمی دانم در آنچه میان من و شیر رفته است خود را جرمی هرچند در امکان نیاید که دو تن بایک دیگر صحبت دارند و شب و روز و گاه و بیگاه بهدیک جا باشند و در نیک و بد و اندوه و شادی مفاوضت پیوندند چندان که تحرز و تحفظ وخویشتن داری بکار توانند داشت که سهوی نرود چه هیچ کس از سهو و زلت خالی و معصوم نتواند بود و هرگاه که به قصد و عمد منسوب نباشد مجال تجاوز اغماض اندران هرچه فراخ تر است و نیز هیچ مشاطه جمال عفو و احسان مهتران را زشتی جرم و جنایت کهتران نیست والضد یبرز حسنه الضد و اگر بر من خطایی خواهد شمرد جز آن نمی شناسم که در رایها جای جای برای مصلحت او را خلافی کرده ام مگر آن را بر دلیری و بی حرمتی حمل فرموده است و هیچ اشارت نبوده ست که نه در آن منفعتی و از آن فایده ای ظاهر به حاصل آمده است و با این همه البته بر سر جمع نگفته ام و در آن جانب هیبت او به رعایت رسانیده ام و شرط تعظیم و توقیر هرچه تمام تر به جای آورده و چگونه توان داشت که نصیحت سبب وحشت و خدمت موجب عداوت گردد دارو سبب درد شد اینجا چه امید است زایل شدن عارضه و صحت بیمار و هرکه از ناصحان در مشاورت و از طبیبان در معالجت و از فقها در مواضع شبهت به رخصت و غفلت راضی گردد از فواید رای راست و منافع علاج به صواب و میامن مجاهدت در عبادت بازماند و اگر این هم نیست ممکن است که سکرات سلطنت و ملال ملوک او را بر این باعث می باشد و یکی از سکرات ملک آن است که همیشه خاینان را به جمال رضا آراسته دارد و ناصحان را به وبال سخط مأخوذ و علما گویند که در قعر دریا با بند غوطه خوردن و در مستی لب مار دم بریده مکیدن خطر است و از آن هایل تر و مخوف تر خدمت و قربت سلاطین و نیز شاید بود که هنر من سبب این کراهیت گشته است چه اسپ را قوت و تگ او موجب عنا و رنج گردد و درخت نیکو بارور را از خوشی میوه شاخ ها شکسته شود و جمال دم طاووس او را پرکنده و بال گسسته گذارد وبال من آمد همه دانش من چو روباه را موی طاووس را پر شد ناف معطر سبب کشتن آهو شد طبع موافق سبب بستن کفتار و هنرمندان بحسد بی هنران در معرض تلف آیند ان الحسان مظنة للحسد و خصم اماثل فرومایگان و اراذل باشند و به حکم انبوهی غلبه کنند چه دون و سفله بیشتر یافته شود لییم را از دیدار کریم و نادان را از مجالست دانا و احمق را از مصاحبت زیرک ملالت افزاید و بی هنران در تقبیح حال اهل هنر چندان مبالغت نمایند که حرکات و سکنات او را در لباس دنایت بیرون آرند و در صورت جنایت و کسوت خیانت به مخدوم نمایند و همان هنر را که او دالت سعادت شمرد مادت شقاوت گردانند و اگر بدسگالان این قصد بکرده اند و قضا آن را موافقت خواهد نمود دشوارتر که تقدیر آسمانی شیر شرزه را اسیر صندوق گرداند و مار گرزه را سخره سله و خردمند دوربین را مدهوش حیران و احمق غافل را زیرک متیقظ و شجاع مقتحم را بد دل محترز و جبان خایف را دلیر متهور و توانگر منعم را درویش ذلیل و فاقه رسیده محتاج را مستظهر متمول