بخش ۲۳ - طرابرزن، جبیل و بیروت

پس از این شهر برفتم همچنان بر طرف دریا روی سوی جنوب به یک فرسنگی حصاری دیدم که آن را قلمون می گفتند چشمه ای آب در اندرون آن بود از آنجا برفتم به شهر طرابرزن و از طرابلس تا آنجا پنج فرسنگ بود و از آنجا به شهر جبیل رسیدیم و آن شهری ست مثلث چنانکه یک گوشه آن به دریاست و گرد وی دیواری کشیده بسیار بلند و حصین و همه گرد شهر درختان خرما و دیگر درخت های گرمسیری ست کودکی را دیدم گلی سرخ و یکی سپید تازه در دست داشت و آن روز پنجم اسفندارمذ ماه قدیم سال بر چهارصد و پانزده از تاریخ عجم و از آنجا به شهر بیروت رسیدیم طاقی سنگین دیدم چنانکه راه به میان آن طاق بیرون می رفت بالای آن طاق را پنجاه گز تقدیر کردم و از جوانب او تخته سنگ های سفید برآورده چنانکه هر سنگی از آن زیادت از هزار من بود و این بنا را از خشت به مقدار بیست گز برآورده اند و بر سر آن استخوان های رخام برپا کرده هر یکی هشت گز چنانکه به جهد در آغوش دو مرد گنجد و بر سر این ستون ها طاق ها زده است به دو جانب همه از سنگ مهندم چنانکه هیچ گچ و گل در آن میان نیست و بعد از آن طاقی عظیم بر بالای آن طاق ها به میانه راست ساخته اند به بالای پنجاه ارش و هر تخته سنگی که در آن طان بر نهاده است هر یکی را هشت ارش قیاس کردم در طول و در عرض چهار ارش که هر یک از آن تخمینا هفت هزار من باشد و اینهمه سنگ ها را کنده کاری و نقاشی خوب کرده چنانکه در چوب بدان نیکویی کم کنند و جز این طاق بنایی دیگر نمانده است بدان حوالی پرسیدم که این چه جای ست گفتند که شنیده ایم که این در باغ فرعون بوده است و بس قدیم ست و همه صحرای آن ناحیت ستون های رخام ست و سرستون ها و تن ستون ها همه رخام منقوش مدور و مربع و مسدس و مثمن و سنگ عظیم صلب که آهن بر آن کار نمی کرد و بدان حوالی هیچ جای کوهی نه که گمان افتد که از آنجا بریده اند و سنگی دیگر همچو معجونی می نمود آنچنانکه سنگ های دیگر مسخر آهن بود و اندر نواحی شام پانصد هزار ستون یا سر ستون و ته ستون بیش افتاده است که هیچ آفریده نداند که آن چه بوده است یا از کجا آورده اند