بخش ۱۱ - فی مذمة‌الاعداء و نصیحة‌الاولیاء

ای منیری نمود مهتابت بس بود سایه ریسمان تابت نشود هیچ مردم مصلح هرگز از دست دیو لایفلح همچو مار از بدی و منحوسی همه ساله شکار طاوسی تا کت آموخت اختیار بدی که میاموز دی و مه خوردی عامه بهر طعام چون انعام با سرپست دام و مست مدام زانکه در کاملان بود همه جود نبود بی فلاح مرد سجود گر هراسد ز بی خرد مردم از بدان ترسد و ز بد مردم آن نترس خدای ترس خودست تن که در طمع نیک و ترس بدست ای عفااللٰه ز دیو سیرتشان که ازین سان بود بصیرتشان گفته مردشان نه از مردیست بلکه از لاف و فتنه و سردیست مرد کان هرزه گوی و بی باکست راز با وی چو کوک با کاکست بشماری بریدن از که و مه گر ز من پرسی از بدان همه به هم دم و هم درم دهد هم درد هم جگر هم ذکر خورد بد مرد نبود هیچ جز بد و بد رگ گر یکی ور هزار بینی سگ این همه خواجگان بی زر و سیم علم شیر و گرگ مال یتیم از کسی در جهان خاموشی نشنود جز به گوش بی گوشی زانکه اندر جهان خاموشی برد بهتر ز بوریا پوشی از پی دخل و خرج عقل و هنر دفترش بی نواتر از دف تر این دبیران که مدبران رهند زان همی از غلام خود نرهند ای ز خود سیرگشته همچو امل بشنو از من ز روی پند و مثل اندرین سرنشیب بی خبران بار بر پشت مانده همچو خران مرد شد مرد کز طمع بگریخت گرد گشت ابر کآب روی بریخت آز عقلت ببرد دین چه برد طمع آبت بریخت جان چه خورد سخن زیرکان همه رمزست هرکه غمرست کار او غمزست پوست باشد که غمز دارد نغز غمز هرگز نیابی اندر مغز جمله زیر جهان اسبابند کشت را باد و مشک را آبند همه هستند و من به نزد خودم خوشه چینی ز خرمن خردم پس همه چون خرند و بی تابند گرد اسبم چگونه دریابند برزگر این مثل نکو گفته ست چشم دلشان از این مثل خفته ست گر ز بنجشک بودمی به فکر اندرین مزرعت شتابان سر آسمان وار سر فراشتمی ارزن اندر زمین نکاشتمی دل درویش را ز روی ستم کرده چون پشت سوسمار ز غم جنگ جستند ارنه بس جستند که چو شه تره بر گذر رستند زان خصومت که با من انگیزند زود چون مرد فرد بگریزند مانده اند این کره از آن دم باز پوست بر پوست همچو گنده پیاز