داستان زغنِ ماهی‌خوار با ماهی

زیرک گفت آورده اند که زغنی بود چند روز بگذشت تا از مور و ملخ و هوام و حشرات که طعمه او بود هیچ نیافت که بدان سد جوعی کردی و لوعت نایره گرسنگی را تسکینی دادی یک روز بطلب روزی برخاست و بکنار جویباری چون متصیدی مترصد بنشست تا از شبکه ارزاق شکاری درافکند ناگاه ماهیی در پیش او بگذشت زغن بجست و او را بگرفت خواست که فرو برد ماهی گفت ما العصفور و دسمه و البرغوث و دمه ترا از خوردن من چه سیری بود لیکن اگر مرا بجان امان دهی هر روزه ده ماهی شیم از سیم ده دهی و برف دی مهی سپیدتر و پاکیزه تر بر همین جایگاه و همین ممر بگذرانم تا یکایک می گیری و بمراد دل بکار می بری و اگر واثق نمی شوی و بقول مجرد مرا مصدق نمیداری مرا سوگندی مغلظ ده که آنچ گفتم در عمل آرم زغن گفت بگو خدا منقار از هم باز رفتن و ماهی چون لقمه تنگ روزیان در آب افتادن یکی بود چرخ از دهنم نواله در خاک افکند دولت قدحم پیش لب آورد و بریخت و او خایب و نادم بماند ع کراج آب مکسور النصاب این فسانه از بهر آن گفتم تا اول و آخر این کار نیکو بنگری و فاتحت با خاتمت برابر کنی و بدانی که خوض پیوستن اولیتر یا عنان عزم بازکشیدن تا نه تعجیلی رود که در ورطه ندامت افکند و نه توقفی که از ادراک فرصت باز دارد و ایاک والأمر الذی ان توسعت موارده ضاقت علیک المصادر زروی گفت گفته اند چون بزرگی بمردم رسد هرچ تدبیر صایب ورای راست باشد با خود بیاورد و چشم بصیرت بسته بگشاید تا در آیینه فکرت مغبات احوال و و مغیبات مآل تمام مطالعه کند و خردترکاری ازو بزرگ نماید همچون سنگ پاره که در آب صافی اندازی بحجم اضعاف آن بینند که باشد توازین معنی فارغ باش و بدانک مردم پنج گروه را از درویشان شمرند یکی آنک از خرد و دانش بهره ندارد دوم آنک مزاج ملول داشته باشد سوم آنک از لذت امن محرومست چهارم آنک بنظر حقارت سوی او نگرند پنجم آنک همیشه نیازمند و محتاج باشد و تو از میان مردم پیوسته رانده و آزرده باشی و ناف وجود تو بر شکم خواری و نیازمندی زده اند بکوش تا عرض خود را از آلایش این نقایص طهارت دهی زیرک گفت نیکو گفتی این سخن لیکن من هر چند در حاصل کار این جهان می نگرم هرک زیادت از حاجت طلبد خود را بنده آز و خشم می کند و این هر دو خصم چون بر مرد چیرگی یافتند دفع ایشان دشوار دست دهد و مردم نادان ندانسته اند که عمل خانه امل ایشان چون قبه حباب و سده سحاب بنیاد بر باد و آب دارد اسباب زخارف در پیش سیل جارف فراهم آورده اند و برهم نهاده و آخرالامر بآب سیاه عدم فرو داده قل هل أنبیکم بالأخسرین اعمالا الذین ضل سعیهم فی الحیوه الدنیا و هم یحسبون انهم یحسنون صنعا و گروهی که زیادت را در مال دنیا نقصان شمردند و دانستند که آن شمل را شتایی و آن جمع را تفرقه در عقبست درین کهنه رباط از امور این جهانی بمنزل اوساط فرو آمدند و سبیل صواب هنگام گذشتن از آنجا بدست آوردند چنانک رمه سالار گفت با شبان زروی پرسید چون بود آن داستان