Sipîœe-dem Ki Bezendi Serâ-çe-i Gül-zâr

Sipîœe-dem ki bezendi serâ-çe-i gül-zâr Nevâya başladı bülbül ber-â-ber-i gül-zâr Benefşe gûş ider eşcâr karşusına bugün Anı ki zikre getürür müzekkir-i eshâr İşit saña diyeyim kuş dilinde hoş sırlar Ki yırta Mantık-ı Tayr’ı işitse anı Attâr Çü bir de münhasır oldı bu suret-i nevî Neçün çog ola bu bir nesne hey’eti iy yâr Baña eyit ki bir iken hakîkat-ı cevher Sebeb nedür ki araz kim tokuzda dutdı karâr Burûc on iki ola neçün haber virgil Yidi neden-durur âbâ vü ümmehât çihâr Neçün üç oldı mevâlîd ü nedür ol nesne Ki mâyesi bir ü nakş oldı bîş-ter zi hezâr Eyit baña ki ne gûherdür ol ki aña gıdâ Çün artug ola tolup hasta olur bu bîmâr Ne gûher ol ki gıdâsı niçe ki ola efzûn Safâ virür aña vü kuvvet olur u tîmâr Bu ikinüñ biri aslına döndügini görüp Birin dahı bilesin nice olur âhır-ı kâr Bu ikiyi bilür-iseñ yakîn baña şerh it Ne nesnedür ki bulara olup-durur sâlâr Peleng zahmına bevl eyledügi muş nedür Vebâya oldugı yâkût dâfi-i âsâr Kelâm-ı nutk-ıla kavlüñ ne farkı vardur eyit Ola ki rûşen ola göñlümüze bu esrâr Ezel nedür ezeliyyet hulûd ü deymûmet Dahı nedür ezeli şerh eyle iy hûşyâr Sebeb ne münhasır olmah kelâm-ı dürde hemîn Kim ol taleble haberdür nidâ-yı istihbâr Eyit ki hey’et-i hâsse nedür ü resm-ile had Ki ilm artar anı çünki idesin tekrâr Bu ben diyen ten ü yâ cân u yâ nefes mi yahûd Bu nefs ü cism-i mürekkeb ki oldı esb-i süvâr Galat gümân ider ol kim süvâra beñzede anı Besî süvâr ki bilimedi kefş-ile destâr Küsûfı ay-ıla oldı günüñ pes ay neçün Bu kamu nûr-ıla oldı siyâh şöyle ki kar Ne işe nûrı ayuñ aydan birez geçmez Ne resm-ile ki geçer sırçadan bu nûr-ıla nâr Çü nâmiyi hayavândan kavî-ter oldı yakîn Fünûn u dâniş ü tedbîr-ile müşabide-vâr Neçün taahhüd-ile dâyeye olur muhtâ Ne cân-avar var-ısa kâmil ola evvel-bâr Eger diler-iseñ ibdâa hüccet-i zâhir Muâyen olmaga andan nice idesin ahbâr Ne nesnedür ki degül nesneden yaradılmış Baña eyit saña rûşense itme anı isrâr Yumurda mıdı yaradılan evvel ü kuş mı Bu sözi keşf ider-iseñ baña zihî güftâr Nicesi yaradıla şahs çift cüzvinden Ol ikiden kopa bî-had kabâyıl-ıla tebâr Bu söze münkir-iseñ Sûretü’n-Nisâ’yı ohı Ki evveli komaya hâtıruñda hîç inkâr Mukırr-ısañ nice ola vü şahs nevden öñ Gereklüdür baña şerh it bu müşkili zinhâr Gerek ki cins ola pes nev girü andan şahs Tarîk-ı hikmete budur iderseñ istifsâr Şerefde akl mı yâ ilm yig baña şerh it Ki fazlda idem aduñı kıble-i ahyâr Disen ki ilme taallüm gerek ki ilm ola Gerek ki ola bilâ-ilm Hâlik ü Cebbâr Gerek kıyâs idesin ilmine anuñ ilmin Aceb ne hüccet-ile togrı gele bu pindâr Çü ilm haddi bilinmeye akl haddinden Ne söz ki söylene olur güzâf u dimek âr Gerek ki müdrik ü idrâk ü müdrike bilesin Kim ola kamu sözüñ gûş olana nûş-güvâr Bu gök midür ki yaradıldı evvel ü âhir Vücûda geldi yirüñ cirmi-ile cibâl ü bihâr Veyâ bu yir midür ol ki oldı evvel-i merkez Nite ki dâyireye nokta dönicek pergâr Nicesi buldı karâr arada bu yir cirmi Burada döner-iken çarh u encüm-i seyyâr Neçün zühalden ola bu kevâkibe âgâz Ya nîşe âteşi oldı eyit bu necm-i bahâr Esed neçün ol şemsüñ evi beyân eyle Neçün ola seratân burcı cirm-i mâha hısâr Bu ikiden evi her birinüñ neçün birdür Kalanınuñ neçün iki ola yemîn ü yesâr Bu ikinüñ ikisi nîşe sad ü ikisi nahs Nedür ki sad degül nahs itdügi girdâr Togıcak er yüzi yuharı vü kızuñ aşaga Eyit neçün eger oldı-sa ilm saña şiâr Eyit anı ki ne ezdâddur ki dirilicek Bir işde müttefik olup biter ol iş nâ-çâr Ne ejdehâ ki yudar buldugını vü toymaz Çü nesne bulmaya olur kendüzine cân evbâr Ne ölüdür ki kamu nesne diridür andan Ölüyi dahı dirildür n’ireye itse güzâr Ne iki zıdd-durur kim biribirine girür Ne bundan aña ne andan buña gelür âzâr Eyit bu kamu süvâle cevâb âlim-iseñ Veger-ni itme bilâ-ilm aduñı davî-dâr Cevâb sen dimez-iseñ ben eydeyim hâzır Ki ilm nakdine oldum mehekk ü hem miyâr Şikârı aslanuñ oldı-y-ısa kolan u geyik Benem ki hikmet-ile şer oldı baña şikâr Fazîlet ehline ider Ahmedî bu şiri arz Ki ehl-i fazl-durur gül dahı ne var-ısa hâr Eger buyursa baña şâh bu rümûzuñ idem Beyânın eyle ki ola mürtefi kamu estâr Penâh-ı millet-i İslâm Emîr Sülmân Beg Ki ol-durur şeref-i şer-i Ahmed-i Muhtar Anuñ imâretinüñ ol-durur emâreti kim İmâret oldı anuñ adli-y-ile şehr ü diyâr Anuñ atası-y-ıla bahra feyz olur icrâ Anuñ sehâsı-y-ıla ebre virilür idrâr Müdâm ömri gül-istânı tâze olsun u sebz Niçe ki leyl ü nehâr ola vü hazân u bahâr