بخش ۷ - داستان گرگِ خنیاگر دوست با شُبان

ملک زاده گفت شنیدم که وقتی گرگی در بیشه ای وطن داشت روزی در حوالی شکارگاهی که حوالت گاه رزق او بود بسیار بگشت و از هر سو کمند طلب می انداخت تا باشد که صیدی در کمند افکند میسر نگشت و آن روز شبانی به نزدیک موطن او گوسفند گله می چرانید گرگ از دور نظاره می کرد چنانکه گرگ گلوی گوسفند گیرد غصه حمایت شبان گلوی گرگ گرفته بود و از گله بجز گرد نصیب دیده خود نمی یافت دندان نیاز می افشرد و می گفت أری ماء و بی عطش شدید و لکن لا سبیل إلی الورود زین نادره تر کجا بود هرگز حال من تشنه و پیش من روان آب زلال شبانگاه که شبان گله را از دشت سوی خانه راند بزغاله باز پس ماند گرگ را چشم بر بزغاله افتاد پنداشت که غزاله مرغزار گردون بر فتراک مقصود خویش بست آهنگ گرفتن او کرد بزغاله چون خود را در انیاب نوایب اسیر یافت دانست که وجه خلاص جز به لطف احتیال نتوان اندیشید در حال گرگ را به قدم تجاسر استقبال کرد و مکرها لابطلا در پیش رفت و گفت مرا شبان به نزدیک تو فرستاد و می گوید که امروز از تو به ما هیچ رنجی نرسید و از گله ما عادت گرگ ربایی خود به جای بگذاشتی اینک ثمره آن نیکو سیرتی و نیک سگالی و آزرمی که ما را داشتی مرا کلحم علی وضم مهیا و مهنا پیش چشم مراد تو نهاد و فرمود که من ساز غنا برکشم و سماعی خوش آغاز نهم تا ترا از هزت و نشاط آن به وقت خوردن من غذایی که به کار بری ذوق را موافق تر آید و طبع را بهتر سازد گرگ در جوال عشوه بزغاله رفت و کفتار وار بسته گفتار او شد فرمود که چنان کند بزغاله در پرده درد واقعه و سوز حادثه ناله سینه را آهنگ چنان بلند کرد که صدای آن از کوهسار به گوش شبان افتاد چوب دستی محکم برگرفت چون باد به سر گرگ دوید و آتش در خرمن تمنای او زد گرگ از آن جایگه به گوشه ای گریخت و خایبا خاسرا سر بر زانوی تفکر نهاد که این چه امهال جاهلانه و اهمال کاهلانه بود که من ورزیدم نای و چنگی که گربگان دارند موش را خود به رقص نگذارند من چرا بگذاشتم که بزغاله مرا بز گیرد تا به دمدمه چنین لافی و افسون چنین گزافی عنان نهمت از دست من فرو گرفت و دیو عزیمت مرا در شیشه کرد پدر من چون طعمه ای بیافتی و به لهنه فراز رسیدی او را مطربان خوش زخمه و مغنیان غزل سرای از کجا بودندی که پیش او الحان خوش سرالیدندی و بر سر خوان غزل های خسروانه زدندی و عاجز الرای مضیاع لفرصته حتی إذا فات أمر عاتب القدرا این افسانه از بهر آن گفتم تا بدانی که دست از آیین اسلاف باز داشتن صفتی است ذمیم و عاقبت آن وخیم و ملک موروث را سیاستی است که ملک مکتسب را نیست چه آنکه پادشاهی به عون بازوی اکتساب گیرد و آب نهال ملک از چشمه شمشیر دهد ناچار موارد و مصادر آن کار شناخته باشد و مقتضیات حال و مآل دانسته پس در بستن و گشادن و گرفتن و دادن و برداشتن و نهادن راتق و فاتق کار همو شاید اما آنکه بی معانات طلب و مقاسات تعب من حیث لا یحتسب و لا یکتسب به پادشاهی رسد و ساخته و پرداخته دیگران در دامن مراد او افکنند و مفاتیح امور دولت ناگاه در آستین تدبیر او نهند اگر از رسوم و حدود گذشتگان بگذرد و از جاده محدود ایشان به خطوه تخطی کند خلل ها به مبانی ملک و دولت راه یابد و از قلت مبالات او در آن تغافل و توانی کثرت خرابی در اساس مملکت لازم آید و ما لعضادات العروش بقیه اذا استل من تحت العروش الدعایم