بخش ۴ - الحکایه و التمثیل

به ناموسی قوی می رفت آن شاه یکی را دید خوش بنشسته در راه بدو گفت ای نشسته بر زمین خوش تو می خواهی که من باشی چنین خوش چنان گفتا که من روشن نباشم من آن خواهم که اصلا من نباشم هر آن گاهی که در تو من نماند دوی در راه جان و تن نماند اگر جان و تنت روشن شود زود تنت جان گردد و جان تن شود زود چو پشت آینه است آن تیرگی تن ولی جان روی آینه ست روشن چو بزدایند پشت آینه پاک شود هر دو یکی چه پاک و چه خاک چو فردا روی ها بعضی سیاه است نه بعضی روی ها مانند ماه است چو پشت آینه چون روی گردد یکی باشد اگر صد سوی گردد کسی هرگز نگفت از دور آدم مثال حشر تن به زین به عالم ز حشرت نکته روشن بگویم تو بشنو تا منت بی من بگویم همه جسم تو هم امروز معنا ست که جسم اینجا نماند زانکه دنیا ست ولی چون جسم بند جان گشاید همه جسم تو اینجا جان نماید همین جسمت بود اما منور وگر بی طاعتی از جسم مگذر شود معنی باطن جمله ظاهر بلاشک این بود تبلی السرایر محمد را چو جان تن بود و تن جان سوی معراج شد با این و با آن اگر گویی که تن دیدم که خاک ست تن خاکی چگونه جان پاک ست جوابت گویم اندر گور بنگر تو خود کوری که گفت ای کور بنگر به چشمت گور خشت و خاک دره ست به چشم دیگری روضه ست و حفره ست کسی کاو روضه داند دید خاکی چرا تن را نخواند جان پاکی ولی تا در زمان و در مکانی نیاری دید هرگز تن به جانی