بخش ۱ - المقالة الثانیة و العشرون

سالک آمد چون شکر پیش نبات گفت ای سرسبزیت زآب حیات پاکیت چون آب ذاتی آمده قابل نفس نباتی آمده فالق الحب از نوا داده ترا حبه حب صد نوی داده ترا سبز پوشان را تو محرم آمدی لاجرم سر سبز عالم آمدی قوت ارواح و بینایی ز تست دلگشایی و دل افزایی ز تست در جهان نوباوه هر دم تراست صد بهشت عدن در عالم تراست جمله دارو و درمان از تو رست گل ز تو بشکفت و ریحان از تو رست نیست خاری از تو بی سرو سهی نیست ناری ظاهر از تو بی بهی نار چون از شاخ سبزت بردمید درد موسی را بهی آمد پدید قصه انی اناالله زان تست سدره و طوبی بهم درشان تست خواجه کونین منت از تو یافت در نماز انگور جنت از تو یافت عشق حنانه چو آتش از تو خاست آن حنین او چنین خوش از تو خاست کی بود شرح عصای تو مرا موسیی باید که گوید از عصا چون تو سر سبزی دولت یافتی موی در نشو و نما بشکافتی پس بسوی بحر جویی برده چون تو داری عود بویی برده یا ببویی زنده گردان جان من یا بساز از دارویی درمان من زین سخن بس تلخ شد عیش نبات نی شکر گفتی نماندش در حیات گفت تا کردم برون سر از زمین روز و شب از شوق مینالم چنین روزکی چندی چو سیرابی کنم بعد از آن رخساره چون آبی کنم چون به سر سبزی بیابم راستی سر نهم در زردی و در کاستی سر برآرم تازه در آغاز کار پس فرو ریزم به آخر زرد و زار گه نهندم اره بر سر سخت سخت گه ببرندم بسختی لخت لخت گه بسوزندم چو خاکستر کنند گاه از داسی تنم بی سر کنند گه خورند و گاه ریزندم بخاک شرح دادم قصه بس دردناک آنچه میجویی مرا با خویش نیست زانکه با من رنگ و بویی بیش نیست چون ندارد رنگ و بوی من سری کی گشاید از منت هرگز دری سالک آمد پیش پیر خوش زفان کرد حال خویش پیش او عیان پیر گفتش هست اشجار و نبات از صغار و از کبارش مثل ذات عاقل و کامل کبارش آمدند بیدل و مجنون صغارش آمدند هرکه جان را محرم دلخواه یافت چون شجر سرسبزی این راه یافت یا کمالی یافت بر درگاه او یا نه شد دیوانه دل در راه او هرکه او دیوانه شد از دلنواز هرچه دل میخواستش میگفت باز