(۵) حکایت مرد حریص و ملک الموت

حریصی در میان مست و هشیار بسی جان کند و هم کوشید بسیار بروز و شب زیادت بود کارش که تا دینار شد سیصد هزارش فزون از صد هزارش بود املاک فزون از صد هزارش نقد در خاک فزون از صد هزار دیگرش بود که پیش مردمان کشورش بود چو مال خویش از حد بیش می دید سرای خویش و مال خویش می دید بدل گفتا که بنشین و همه سال بخور خوش تا ازان پس چون شود حال چو شد این مال خرج خورد و پوشم اگر باید دگر آنگه بکوشم چو خوش بنشست تا زر می خورد خوش بشادی نفس را می پرورد خوش چو با خود کرد این اندیشه ناگاه درآمد زود عزراییل جان خواه چو عزراییل را نزدیک دید او جهان بر چشم خود تاریک دید او زبان بگشاد و زاری کرد آغاز که عمری صرف کردم در تگ و تاز کنون بنشسته ام تا بهره گیرم روا داری که من بی بهره میرم کجا می گشت عزراییل ازو باز همی جان برگرفتن کرد آغاز بزاری مرد گفتا گر چنانست که ناچار این زمانت قصد جانست کنون دینار من سیصد هزارست دهم یک صد هزارت گر بکارست سه روزم مهل ده بر من ببخشای وزان پس پیش گیر آنچت بود رای کجا بشنید عزراییل این راز کشیدش عاقبت چون شمع در گاز دگر ره مرد گفتا دادم اقرار ترا دو صد هزار از نقد دینار دو روزم مهل ده چون هست این سهل نداد القصه عزراییل هم مهل مگر می داد خود سیصد هزاری که تا مهلش دهد یک روز باری بزاری گفت بسیارو شنید او نبودش مهل و مقصودی ندید او بآخر گفت می خواهم امانی که تا یک حرف بنویسم زمانی امانش داد چندانی که یک حرف نوشت از خون چشم خود بشنگرف که هان ای خلق عمر و روزگاری که می دادم بها سیصد هزاری که تا یک ساعتی دانم خریدن نبودم هیچ مقصود از چخیدن چنین عمری شما گر می توانید نکو دارید وقدر آن بدانید که گر از دست شد چون تیر از شست نه بفروشند و نه هرگز دهد دست کسی کو در چنین عمری زیان کرد بغفلت عمر شیرین را فشان کرد