بخش ۳ - الحکایه و التمثیل

چنین گفته ست آن خورشید اسلام که طالع شد ز برج خاک بسطام که من ببریده ام در گاه و بیگاه سه باره سی هزاران سال در راه چو ره دادند بر عرش مجید م هم آنجا پیش آمد بایزید م ندا کردم که یارب پرده بردار ز پرده بایزید آمد پدیدار بپرسیدند ازو کای خاص درگاه به ایزد کی رسد بنده درین راه چنین گفت او که هرگز کس رسیده ست عجب باشد گر اینجا کس ندیده ست بدو گفتند ای خورشید انور چه چیزست اندرین دریا عجب تر عجب تر گفت نزدیک من آن است که در دریا ز خود کس را نشان است کجا تو زین عجب تر راز یابی که یک شبنم ز دریا بازیابی درین حضرت سه قطره ست و دو پندار جدا هر قطره را بحری پدیدار یکی دوزخ اگر پندار زشت است دوم پندار نیکو را بهشت است سوم قطره ست در دریای اسرار که آنجا نیست جان و جسم بیدار مقام وحدت کل بی شک آنجاست تو بی تو شو که اترک نفسک آنجاست ترا نقدی بباید در ره دور که جان را ذوق باشد دیده را نور گر آن شایستگی حاصل کنی تو هم اینجا آن جهان منزل کنی تو حضور ی چون ترا همراه باشد دلت شایسته آن راه باشد خرامان می شوی در عالم عشق نگه داری اساس محکم عشق اگر سرما شود ناگه پدیدار وگر گرما شود در ره پدیدار چو عشقت همدم و همراه باشد ترا سرما نه و گرما نباشد تو می خواهی که جمع آیی بیندیش تو هر ساعت پریشانی کنی بیش ترا دادند آب زندگانی تو در آبی چنین کو واره زانی هر آن کو واره کاندر ره بگردد بهم کن بو که کارت به بگردد اگر سوی دهی ره می بری تو چرا از مه دهی غافل تری تو برو دل جمع دار ای دوست امروز که تا فردا نمانی در تف و سوز چو زیر خاک دل پرخون کنی تو گرت انسی نباشد چون کنی تو پراکنده مشو تا وا نمانی حضوری جوی تا تنها نمانی ندانم تا دل آسوده جان برد دل شوریده آنجا کی توان برد ز حق باید که چندان یادداری که گم کردی گر از یادش گذاری چو دل پر یاد حق داری زفانت بود در آخرت هم راه جانت بسی یادش کن و گم شود آن یاد چنین کردند مردان جهان باد