검색하려면 두 글자 이상 입력하세요.
Ehmedê Xanî (1650–1707), Kürt edebiyatının en önemli klasik dönem şairlerinden, düşünürlerinden ve bilginlerinden biridir. Hakkâri'nin Han köyünde doğduğu kabul edilir. Hayatının önemli bir bölümünü Doğubayazıt ve çevresinde geçirmiştir. Arapça, Farsça ve Kürtçeye hâkim olan Xanî; şiirin yanı sıra felsefe, din, dil ve eğitim alanlarıyla da ilgilenmiştir. Kürtçenin edebî ve bilimsel bir dil olarak kullanılabileceğini göstermeye çalışmış, eserlerinde Kürt toplumunun birlik ve bağımsızlık düşüncesine de yer vermiştir. 1707 yılında Doğubayazıt'ta vefat ettiği kabul edilir. Mezarı, İshak Paşa Sarayı'nın yakınındaki Ahmed-i Hani Külliyesi'ndedir.
Mem û Zîn: Xanî'nin en önemli ve en tanınmış eseridir. Kürt edebiyatının en büyük klasiklerinden kabul edilen mesnevi, Mem ile Zîn'in trajik aşkını anlatır. Aşk hikâyesinin yanında toplum, siyaset, kader, ahlak ve Kürtlerin birlik düşüncesi üzerine fikirler içerir.
Nûbihara Biçûkan: Çocuklara yönelik bir Kürtçe-Arapça manzum sözlük niteliğindedir. Kürtçe öğrenen çocuklara Arapça kelimeleri öğretmek amacıyla hazırlanmıştır ve Kürt eğitim tarihinde önemli bir yere sahiptir.
Eqîdeya Îmanê: İslami inanç esaslarını Kürtçe açıklayan manzum bir eserdir. Xanî burada dinî bilgileri daha kolay öğrenilebilecek bir biçimde aktarmayı amaçlamıştır.
Dîwan: Xanî'ye ait şiirlerin toplandığı eserdir. Şiirlerinde aşk, tasavvuf, din, insan, ahlak ve toplumsal meseleler öne çıkar.
Îşweyek da me seher wê periya horî sirişt Şefeqê berq û cemalê dil û can suht û perişt (berişt)…
Da zenn ne birîn ku em xemûşîn Em beste dehan û dil xurûşîn Genca me di dil, guher tijîne…
Ez çûme baxê sorgolan Wextê sehergahê bixef Min dî sedaya bulbulan Dagirtibûn her çar terf Sewta hezar û qumrîyan, dengê rubab û muxennîyan…
Sazi dili kul bi zîr û bem bit Sazendeyê 'eşqi Zîn û Mem bit Serha xemi dil bikim fesane…
Dila! Qet nîne meh'bûbek, ji te cuz'ek nebit lalî Dilarama! Ne mec'zûbek heye, sirra te jê xalî Eger sirra di qelban e, weger Nûra di wechan e…
Disan dilê Şeyda ji nû, da îxtîyar perwazî kir Seydek dîye ber daye dû, meyl û fira Şehbazî kir Meyla wî mehza hîkmet e, Şeyda wî enqa Şîret e…
Beydayê fena gerçi benim rehguzerimdir Enqayê beqa hîmmetê hemrahê perimdir Wehm eylemezem sehmê bela,qewsê felekden…
Ey ayîne ê dil bi Cemala Te mucella Sed sefhe bi yek zerre ji nûra Te mutella Insan, Te ji bo alemê Kubra kire nusxe…
Ey dirîxa! Ma me tenha ez ji Şemsa xawerê Xan û man têk bûne zulmet, paşî wê dêm enwerê Paşî lêvên wê venaxum mutleq ava Kewserê…
Ey dil, eger bi neqdê can, cinsê giran bihayê zulf Bigrî, bizan dê ku mecan! Cewherê can fedayê zulf Xunçeyê tengî hewsele, dil ji rikan bi girt debî…
Ey wahidê pînhan ku ji zatê Te ne peyda, Ev kewn û mekan, erd û sema kûnbedê xedra. Erwah û ûkûl, Enfûs û E'raz û Cewahîr…
Her di nalim Şev û rojan, meger ez Eyyûbim ez Hêstiran her vedimalim, meger ez Yequbim ez Bigirin dest ji me bêrûn, kul û derdan ku yek in…
Hero sedcar ji îlfa wê, di bim keyfê li meyxanê Vebir min têt ku zulfa wê, dinalim Ez ji hicranê Di nalim lew gelî yaran ji çehvan xûn diçit baran Ji sehma eqreb û maran wekî ew tê…
Dilo, rabe xwe kêf xweş ke, biçîn seyra gulistanê Bese, carek tu xwe bi weş ke, Hilo! Da biçne seyranê Gulîstan wekû sorgul tê, çimen misla ku sunbul tê…
(Der bareyê Muhammed begê BAZîDê da) Kanê Muhammed beg gelo? Ka Padîşahê Serhedan? Îro ji dil bigrîn dilo! ka Padîşahê Serhedan?…
25 중 15 개 표시
더 나은 읽기를 드리려고 쿠키를 씁니다. 당신의 자료는 GDPR과 튀르키예 개인정보 보호법에 따라 다뤄집니다. 어떤 쿠키를 허락할지는 언제든 바꿀 수 있습니다.
